Bias များကို အဓိက အုပ်စု ၄ စု ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။ ၁။ အသိဉာဏ် Bias (Cognitive Bias)ဦးနှောက်က အချက်အလက်များကို အလွယ်တကူ လုပ်ကိုင်ရာမှာ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော အမှားများဖြစ်သည်။ Confirmation Biasမိမိယူဆထားသည့်အရာကို အတည်ပြုသော အချက်အလက်များကိုသာ ရှာဖွေဖတ်ရှုခြင်း Anchoring Bias ပထမဦးဆုံး ကြားသိရသော အချက်အလက်ကို အလွန်အရေးကြီးသော အခြေခံအဖြစ် ယူဆခြင်း
သုတေသနဆိုတာ အမှန်တရားကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ဖို့၊ မေးခွန်းတစ်ခုကို အထောက်အထားတွေနဲ့ ဖြေရှင်းဖို့ လုပ်ဆောင်တဲ့အရာလို့ လူအများက ယုံကြည်ထားကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သုတေသနစာတမ်းတိုင်းဟာ အမှန်တရားကို မျှမျှတတ ဖော်ပြနေတယ်လို့တော့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။ တစ်ခါတလေမှာ စာတမ်းရှင်က မိမိယုံကြည်ထားတဲ့အချက်၊ မိမိလိုချင်တဲ့ရလဒ် ဒါမှမဟုတ် မိမိအကျိုးစီးပွားကို အတည်ပြုနိုင်ဖို့ သုတေသနမေးခွန်းကစပြီး အချက်အလက်ရွေးချယ်ပုံ၊ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပုံနဲ့ နိဂုံးချုပ်ပုံအထိ တမင်တကာ ဦးတည်ပုံဖော်တတ်ပါတယ်။ ဒီလိုသုတေသနမျိုးဟာ သုတေသနလောကရဲ့
(စာတော်တော်ရှည်ပါမယ်ခဗျ) Proposal ဆိုတာက ကိုယ်လုပ်ချင်တဲ့ project တစ်ခု (ဥပမာ – အိမ်ဆောက်တာ၊ software တစ်ခုရေးတာ၊ event တစ်ခုလုပ်တာ) အတွက် ရည်ရွယ်ချက်၊ ဘယ်လိုလုပ်မယ်၊ ဘယ်လောက်ကုန်ကျမယ် စတာတွေကို အသေးစိတ်ရေးပြီး တင်ပြတဲ့ စာတစ်စောင်ဖြစ်ပါတယ်။ Proposal တစ်စောင်မှာ ဘာတွေပါရမလဲ 1. ခေါင်းစဉ် (Title)Proposal ရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကို ဖော်ပြတဲ့
1. Introduction (မိတ်ဆက်ပိုင်း) စာတမ်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို အတိုချုံးပြန်ဖော်ပြပေးပြီး၊ လေ့လာမှုကို ဘာကြောင့်လုပ်ခဲ့သလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းပြန်ထည့်ပေးဖို့လိုပါတယ်။ အဲ့ဒီနောက်မှာ “ဒီအခန်းမှာ လေ့လာမှုရဲ့ ရလဒ်တွေ၊ အကြံပြုချက်တွေကို ဆွေးနွေးမယ်” လို့ အတိုချုံးပြောပေးရင် ရပါပြီ။ 2. Findings (ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များ) ဒီပိုင်းကတော့ လေ့လာမှုမှာ တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ အဓိကအချက်တွေကို ပြောပြရမှာပါ။ – လေ့လာမှုမှာ စုဆောင်းခဲ့တဲ့ အချက်အလက်တွေကို
Chapter 4 ဆိုတာ သုတေသနကနေ ရလာတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ဇာတ်လမ်းပြောသလို ပြန်ပြောပြတဲ့ အခန်းဖြစ်ပါတယ်။ ဘာတွေတွေ့ခဲ့လဲ၊ အဲဒီတွေ့ရှိချက်တွေက ဘာကိုဆိုလိုလဲဆိုတာကို ရှင်းပြရမှာပါ။ ဒီအခန်းက သိပ်အရေးကြီးပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သုတေသနကနေ ဘာတွေ သင်ယူခဲ့ရလဲဆိုတာကို တခြားသူတွေကို သိစေနိုင်လို့ပါ။ ၁။ နိဒါန်း (Introduction) ဒီအခန်းက ဘာအကြောင်းလဲဆိုတာကို အရင်ဆုံးပြောပြရပါမယ်။ “ဒီအခန်းမှာ ငါတို့ သုတေသနကရလာတဲ့
Thesis ရဲ့ Chapter 3 ကို ကျောင်းတော်တော်များများက research methodology ရေးပါတယ်။ အချို့သော ကျောင်း၊ဘာသာရပ်တွေကတော့ situational analysis သို့မဟုတ် background သို့မဟုတ် Overview ကိုရေးပါတယ်။ အခုကတော့ Research Methodology ကို ပြောပြချင်တာပါ။ Chapter 3 ဆိုတာ သုတေသနကို ဘယ်လိုလုပ်ခဲ့လဲဆိုတာကို အသေးစိတ်ရှင်းပြတဲ့ အခန်းပဲဖြစ်ပါတယ်။
Literature Review ဆိုတာက သုတေသနနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အရင်က ထွက်ထားတဲ့ စာအုပ်တွေ၊ ဂျာနယ်စာတမ်းတွေ၊ ကွန်ဖရင့် စာတမ်းတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် အခြား ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို စနစ်တကျ စုစည်း၊ တင်ပြ၊ ဆန်းစစ်၊ ဝေဖန်သုံးသပ်ပြီး သုတေသနရဲ့ နေရာချထားမှု (position) ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြသတဲ့ အခန်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအခန်းက သုတေသန ဘယ်လောက်
Conceptual Framework ဆိုတာ သုတေသနကို လမ်းညွှန်ပေးမယ့် မြေပုံတစ်ခုနဲ့တူပါတယ်။ သုတေသနမေးခွန်းတွေ၊ Variable တွေနဲ့ ဆက်စပ်မှုတွေကို ပုံနဲ့ ဖော်ပြပြီး ဘယ်လို အကြောင်းအရာတွေကို လေ့လာရမလဲဆိုတာကို ပြသပေးပါတယ်။ Conceptual Framework ကောင်းတစ်ခုကသုတေသနကို ပိုပြီး ရှင်းလင်းစေပြီး တိကျတဲ့ ရလဒ်တွေကို ရရှိနိုင်ပါတယ်။ Conceptual Framework ကို ဘယ်လိုတည်ဆောက်ရမလဲ ၁။ သုတေသနမေးခွန်းကို
QQ plot ဆိုတာ ဒေတာ (အထူးသဖြင့် regression လုပ်ပြီးထွက်လာတဲ့ residual တွေ) က ပုံမှန်ဖြန့်ကျက်မှု (Normal Distribution) ရှိလား၊ မရှိဘူးလားဆိုတာကို မျက်စိနဲ့မြင်အောင် စစ်ဆေးတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဘာလို့ ဒီကောင်ကို သုံးတာလဲ? linear regression လုပ်တယ်ဆိုတာ အိမ်တစ်လုံးရဲ့ အကျယ်အဝန်းကိုကြည့်ပြီး ဈေးနှုန်းခန့်မှန်းတာမျိုးပေါ့။ အဲဒီမှာ သင်္ချာနည်းကျ ယူဆချက်တစ်ခုက
Coding လုပ်ပြီး Theme တွေရွေးတဲ့အထိ ရောက်သွားပြီဆိုတော့ သုတေသနရဲ့ အခက်ဆုံးနဲ့ အချိန်အပေးရဆုံး အပိုင်းကို အောင်မြင်စွာ ကျော်ဖြတ်ပြီးသွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ Theme တွေရပြီဆိုရင် Report ရေးဖို့အတွက် Framework (အစီအစဉ်တကျ ဖွဲ့စည်းပုံ) ချတာက အရမ်းကို အရေးကြီးပါတယ်။ Qualitative Research Report တွေမှာ အဓိကအားဖြင့် တွေ့ရှိချက် (Findings) တွေကို