Rationale of the Study ရေးသားနည်း ၁။ ဘာကြောင့် ဒီလေ့လာမှုကို လုပ်ရမလဲဆိုတဲ့ အခြေခံအကြောင်းရင်းကို ဖော်ပြရပါမယ် ပထမဦးဆုံး လေ့လာမှုရဲ့ အရေးပါမှု၊ လိုအပ်မှုကို ရှင်းပြရမှာပါ။ လက်ရှိအခြေအနေမှာ ဘယ်လိုပြဿနာတွေရှိသလဲ၊ ဒီပြဿနာတွေက ဘယ်လိုအကျိုးဆက်တွေဖြစ်စေသလဲ၊ ဒီလေ့လာမှုက အဲဒီပြဿနာတွေကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းနိုင်မလဲဆိုတာ ဖော်ပြရပါမယ်။ ဖော်ပြတဲ့အခါမှာ ကမ္ဘာ့အခြေအနေ၊ အရှေ့တောင်အာရှအခြေအနေ၊ မြန်မာ့ အခြေအနေ ဆိုပြီး
Thesis Title ဆိုတာ သုတေသနရဲ့ အနှစ်ချုပ်ကို ဖော်ပြတဲ့ အရေးကြီးဆုံး အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ Title ကောင်းတစ်ခုက လူတွေကို ဖတ်ချင်စိတ်ဖြစ်အောင် ဆွဲဆောင်နိုင်သလို Title ညံ့တစ်ခုက လူတွေကို စိတ်ပျက်သွားစေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Thesis Title ကို သေချာရွေးချယ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါဆို Thesis Title ကို ဘယ်လိုရွေးချယ်ရမလဲ။ ၁။သုတေသနရဲ့ အဓိကအကြောင်းအရာကို
Quota Sampling ဆိုတာက Population ရဲ့ အချိုးအစားအတိုင်း Sample ကို ရွေးချယ်တဲ့ နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။ မြို့တစ်မြို့က လူတွေရဲ့ အမြင်တွေကို စစ်တမ်းကောက်ချင်တယ်ဆိုရင် အဲ့ဒီမြို့မှာ အမျိုးသား ဘယ်နှစ်ယောက်ရှိလဲ၊ အမျိုးသမီး ဘယ်နှစ်ယောက်ရှိလဲ၊ အသက်အရွယ် ဘယ်လောက်ရှိတဲ့သူတွေ ဘယ်လောက်ရှိလဲဆိုတာကို သိထားရပါမယ်။ ပြီးတော့ Sample ထဲမှာလည်း အဲ့ဒီအချိုးအစားအတိုင်း လူတွေကို ထည့်ရပါမယ်။ အဲ့ဒါ
“Snowball Sampling ဆိုတာက သုတေသနလုပ်ဖို့ ခက်ခဲတဲ့ လူအုပ်စုတွေကို လေ့လာတဲ့အခါ အသုံးဝင်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုပါပဲ။ စဉ်းစားကြည့်ပါ… မူးယစ်ဆေးစွဲနေတဲ့သူတွေအကြောင်းကို လေ့လာချင်တယ်ဆိုရင် မူးယစ်ဆေးစွဲနေတဲ့သူတွေကို ရှာဖို့ ခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။ အဲ့ဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ Snowball Sampling က အသုံးဝင်လာတာပါ။ Snowball Sampling ကို ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတော့… ၁။ ပထမဦးဆုံး သုတေသနနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ လူတစ်ယောက်
Purposive Sampling ဆိုတာက သုတေသနရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ လူတွေကို ရွေးချယ်ပြီး Data တွေ စုဆောင်းတဲ့ နည်းလမ်းပဲဖြစ်ပါတယ်။ ပြောရရင် ကိုယ်လေ့လာချင်တဲ့ အကြောင်းအရာကို နားလည်တဲ့သူတွေ၊ အတွေ့အကြုံရှိတဲ့သူတွေကိုပဲ ရွေးထုတ်ပြီး သုတေသနပြုတာပေါ့။ Purposive Sampling ကို ဘယ်လိုလုပ်မလဲဆိုတော့… ၁။ ပထမဦးဆုံး သုတေသနရည်ရွယ်ချက်ကို အတိအကျ သတ်မှတ်ရပါမယ်။ ဘာကို လေ့လာချင်တာလဲ၊
Convenience Sampling ဆိုတာ Non-probability Sampling Technique တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ လူတွေကို ရွေးချယ်တဲ့အခါမှာ သုတေသီနဲ့ နီးစပ်တဲ့သူတွေ၊ အလွယ်တကူ ရနိုင်တဲ့သူတွေကိုပဲ ရွေးချယ်တာမျိုးပေါ့။ ပြောရရင် သိပ်ပြီးစနစ်တကျ မရှိတဲ့ sampling တစ်ခုပါပဲ။ ဒီနည်းလမ်းကို သုံးမယ်ဆိုရင်… ၁။ ပထမဦးဆုံး လေ့လာချင်တဲ့ Target Population ကို အတိအကျ သတ်မှတ်ရပါမယ်။၂။ ပြီးရင်
Cluster Sampling Cluster Sampling ဆိုတာ လူအုပ်စုအကြီးကြီးကို လေ့လာချင်တဲ့အခါ သုံးတဲ့နည်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူတွေကို တစ်ယောက်ချင်းစီ မရွေးထုတ်ဘဲ အုပ်စုလိုက် ရွေးထုတ်တာကို Cluster Sampling လို့ခေါ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီမှာ Cluster ဆိုတာက သဘာဝအလျောက် ဖြစ်နေတဲ့ အုပ်စုတွေကို ပြောတာ။ ဥပမာ… ကျောင်းတွေဆို အတန်းတွေက Cluster တွေပါပဲ။ ရွာတွေဆိုရင်
Stratified Random Sampling အကြောင်း Stratified Random Sampling ဆိုတာက လူဦးရေအုပ်စုကြီးတစ်ခုကို လေ့လာတဲ့အခါမှာ အုပ်စုတစ်ခုလုံး(population)ရဲ့ ပုံစံကိုဖမ်းယူနိုင်ဖို့အတွက် အသုံးပြုတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုပါ။ ဥပမာ- ကျောင်းတစ်ကျောင်းမှာ ကျောင်းသားဦးရေအများကြီးရှိတယ်ဆိုပါစို့။ အဲဒီကျောင်းက ကျောင်းသားတွေရဲ့ ပျမ်းမျှရမှတ်ကို သိချင်တယ်ဆိုရင် ကျောင်းသားအားလုံးကို မေးမြန်းဖို့ဆိုတာ မလွယ်ကူပါဘူး။ ဒါကြောင့် Stratified Random Sampling ကိုသုံးပြီး အဲဒီကျောင်းသားအုပ်စုကြီးကို
Systematic Random Sampling Systematic Random Sampling ဆိုတာ Population တစ်ခုလုံးကို စနစ်တကျနဲ့ ကျပန်းရွေးချယ်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ Simple Random Sampling နဲ့မတူတာက ဒီနည်းလမ်းမှာ ပထမဦးဆုံး Sample ကို ကျပန်းရွေးချယ်ပြီး ကျန်တဲ့ Sample တွေကို ပုံသေ Interval (ကြားကာလ) တစ်ခုနဲ့ ရွေးချယ်သွားတာပါ။ Systematic
Simple Random Sampling “Simple Random Sampling” ဆိုတာကို အလွယ်ကူဆုံး နားလည်အောင် ပြောရရင် “မဲနှိုက်တာ” နဲ့ အတူတူပါပဲ။ လူအများကြီးထဲကမှ လူအနည်းငယ်ကို ရွေးတဲ့အခါမှာ ဘယ်သူ့ကိုမဆို ပါဝင်ခွင့် အခွင့်အရေး တန်းတူပေးပြီး ကံစမ်းမဲနှိုက်သလိုမျိုး ရွေးချယ်တဲ့ နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။ SRS ရဲ့ အဓိကအချက်တွေကတော့ ၁။ အားလုံးမှာ အခွင့်အရေး တန်းတူရှိတယ်