Chapter 2 Literature Review ကို ဘယ်လိုရေးရမလဲ

Literature Review ဆိုတာက သုတေသနနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အရင်က ထွက်ထားတဲ့ စာအုပ်တွေ၊ ဂျာနယ်စာတမ်းတွေ၊ ကွန်ဖရင့် စာတမ်းတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် အခြား ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ အရင်းအမြစ်တွေကို စနစ်တကျ စုစည်း၊ တင်ပြ၊ ဆန်းစစ်၊ ဝေဖန်သုံးသပ်ပြီး သုတေသနရဲ့ နေရာချထားမှု (position) ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြသတဲ့ အခန်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအခန်းက သုတေသန ဘယ်လောက် အရေးပါလဲ၊ အရင်လူတွေ ဘာတွေ လုပ်ထားပြီးသားလဲ၊ ဘာတွေ မလုပ်ရသေးလဲ (research gap)၊ ဘာကြောင့် ဆက်လုပ်သင့်လဲ ဆိုတာကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ပြသပေးရပါတယ်။
Literature Review မှာ ထည့်သင့်တဲ့ အဓိက အပိုင်းတွေကို အောက်ပါအတိုင်း စီစဉ်ရေးသားလေ့ ရှိပါတယ်။ (သင့်သုတေသန အကြောင်းအရာပေါ် မူတည်ပြီး အစီအစဉ် အနည်းငယ် ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။)

1.နောက်ခံအကြောင်းအရာ နှင့် မိတ်ဆက် (Background and Introduction to the Chapter)

ဒီအပိုင်းမှာ သုတေသန နယ်ပယ်ကို အရင်ဆုံး မိတ်ဆက်ရပါမယ်။ ဘာလို့ ဒီနယ်ပယ်ကို လေ့လာသင့်သလဲ၊ လက်ရှိ လူ့အဖွဲ့အစည်း/စီးပွားရေး/နည်းပညာ အပေါ် ဘယ်လို သက်ရောက်မှု ရှိနေလဲ ဆိုတာ ရှင်းပြရပါမယ်။
ပြီးရင် သုတေသန ပြဿနာ (research problem) ကို တိကျစွာ ဖော်ထုတ်ရပါမယ်။ ဘာကြောင့် ဒီပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ လိုအပ်နေလဲ၊ လက်ရှိ အခြေအနေမှာ ဘယ်လို အားနည်းချက်တွေ ရှိနေလဲ ဆိုတာ ထည့်ရပါမယ်။
နောက်ဆုံး ဒီ Literature Review အခန်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ (structure) ကို အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြရပါမယ်။

2.သီအိုရီများနှင့် အယူအဆများ (Theories and Key Concepts)

သုတေသနနယ်ပယ်နဲ့ တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်တဲ့ အဓိက သီအိုရီတွေ (e.g., Diffusion of Innovations Theory, Technology Acceptance Model – TAM စသည်) ကို တင်ပြရပါမယ်။
အဲ့ဒီ သီအိုရီတွေက သင့်သုတေသနကို ဘယ်လို အခြေခံ ပေးနိုင်လဲ၊ ဘယ်လို လမ်းညွှန်ပေးနိုင်လဲ ဆိုတာ ဆွေးနွေးရပါမယ်။
အဓိက အယူအဆတွေ (key concepts) ကိုလည်း သတ်မှတ်ချက် (definition) နဲ့အတူ ရှင်းပြရပါမယ်။ လိုအပ်ရင် မတူညီတဲ့ စာရေးသူတွေရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွေကို နှိုင်းယှဉ်ရပါမယ်။

သီအိုရီနဲ့ Concept နောက်မှာ Model တွေကို ဘယ်လိုဖော်ပြရမလဲ

ဒီနေရာမှာ thesis နဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်တဲ့ model တွေ ကို အဓိက ထည့်ရပါမယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အောက်ပါ အဆင့် ၄ ဆင့်နဲ့ ရေးလေ့ရှိပါတယ်။

အဆင့် ၁ → မော်ဒယ်ရဲ့ နာမည်နဲ့ မူလဇစ်မြစ်ကို မိတ်ဆက်ရပါမယ်
ဥပမာ။ “Technology Acceptance Model (TAM) ကို Davis (1989) မှ စတင်တင်ပြခဲ့ပြီး၊ လူတစ်ဦးရဲ့ နည်းပညာကို လက်ခံသုံးစွဲမှုကို ရှင်းပြရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။”

အဆင့် ၂ → မော်ဒယ်ရဲ့ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများကို ရှင်းပြရပါမယ် (core constructs နဲ့ ဆက်နွယ်မှု) မော်ဒယ်ထဲက အဓိက variable တွေ / construct တွေကို ဖော်ပြပြီး ဘယ်လို ဆက်စပ်နေလဲ ဆိုတာ ဆွေးနွေးရပါမယ်။ ဥပမာ (TAM အတွက်)။ “TAM တွင် Perceived Usefulness (PU) နှင့် Perceived Ease of Use (PEOU) တို့သည် Attitude Toward Using ကို သက်ရောက်ပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် Behavioral Intention to Use နှင့် Actual System Use သို့ ဦးတည်သည်။”

အဆင့် ၃ → ယခင်လေ့လာမှုများတွင် မော်ဒယ်ကို ဘယ်လို အသုံးပြုခဲ့လဲ၊ ရလဒ်များက ဘာတွေရှိခဲ့လဲ ဆိုတာ အကျဉ်းချုပ်ရပါမယ်
အထူးသဖြင့် သင့် domain နဲ့ နီးစပ်တဲ့ လေ့လာမှုတွေကို ရွေးရပါမယ်။ အားသာချက်၊ အားနည်းချက်ကိုပါ ထည့်ရပါမယ်။ ဥပမာ။ “Venkatesh et al. (2003) မှ UTAUT မော်ဒယ်ကို တိုးချဲ့ပြီး performance expectancy နှင့် effort expectancy တို့က အလုပ်နေရာတွင် နည်းပညာလက်ခံမှုကို 70% ကျော် ရှင်းပြထားကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှု နည်းပါးခဲ့သည်။”

အဆင့် ၄ → သင့်သုတေသနအတွက် မော်ဒယ်ကို ဘယ်လို အသုံးပြုမလဲ (သို့) ဘယ်လို ပြုပြင်မလဲ ဆိုတာ ချိတ်ဆက်ရပါမယ်
ဒါက အရေးအကြီးဆုံး အပိုင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့် ဒီ model ကို ရွေးချယ်လဲ၊ ဘယ်အပိုင်းကို ထပ်ဖြည့်မလဲ၊ ဘယ်အပိုင်းကို ဖယ်ထုတ်မလဲ ဆိုတာ ရှင်းပြရပါမယ်။ ဥပမာ။ “ယခုသုတေသနတွင် TAM ကို အခြေခံပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးကဏ္ဍအတွက် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ variable ဖြစ်သော ‘Perceived Cultural Compatibility’ ကို ထပ်မံထည့်သွင်းမည်ဖြစ်ပါသည်။”

3.Variables များ

အထူးသဖြင့် quantitative သုတေသန ဆိုရင် လွတ်လပ်သော variable (independent), မှီခိုသော variable (dependent), ထိန်းချုပ်ထားသော variable (control/moderating/mediating) တွေကို ဖော်ထုတ်ရပါမယ်။

အဲ့ဒီ variable တွေ ဘယ်လို တိုင်းတာလဲ (measurement), ဘာကြောင့် အရေးပါလဲ ဆိုတာ ရှင်းပြရပါမယ်။

Variables ရှာဖွေနည်း (Literature ထဲက ရှာနည်း)

research question / hypothesis ကနေ စရပါမယ်။ ဥပမာ။ “အွန်လိုင်း သင်ကြားမှုမှာ ဆရာ-ကျောင်းသား ဆက်ဆံရေးက ကျောင်းသားရဲ့ စိတ်ကျေနပ်မှုကို ဘယ်လို သက်ရောက်လဲ?” → ဖြစ်နိုင်တဲ့ independent variable → Teacher-Student Interaction → dependent variable → Student Satisfaction
Literature ထဲမှာ အဖြစ်များတဲ့ variable တွေကို စုရပါမယ်။
Keyword တွေနဲ့ ရှာဖွေနိုင်ပါတယ် (e.g., “determinants of”, “factors influencing”, “predictors of”)
အရင်စာတမ်းတွေရဲ့ table / figure ထဲမှာ variable စာရင်းတွေ ရှိတတ်ပါတယ်။
အသုံးများတဲ့ မော်ဒယ်တွေထဲက construct တွေက variable ဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။

အမျိုးအစား ခွဲခြားရပါမယ်
·        Independent variable (cause / predictor)
·        Dependent variable (outcome / effect)
·        Mediating variable (အလယ်မှာ ရှင်းပြပေးတဲ့)
·        Moderating variable (ဆက်နွယ်မှု ပြောင်းလဲစေတဲ့)
·        Control variable (ထိန်းချုပ်ထားတဲ့)

4.ယခင်သုတေသနများအား ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း (Review of Previous Studies / Related Work)

ဒီအပိုင်းက Literature Review ရဲ့ အဓိက အူတိုင်ဖြစ်ပါတယ်။
သက်ဆိုင်ရာ ယခင်လေ့လာမှုတွေကို အကြောင်းအရာ၊ နည်းစနစ်၊ ရလဒ် အလိုက် အုပ်စုခွဲ (thematic, chronological, methodological) စီစဉ်ပြီး အကျဉ်းချုပ် တင်ပြရပါမယ်။
အားသာချက်၊ အားနည်းချက်၊ ကန့်သတ်ချက်တွေ (limitations) ကို ဝေဖန်သုံးသပ်ရပါမယ်။
အရေးအကြီးဆုံးက research gap တွေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ထုတ်ရပါမယ်။ ဥပမာ – အရင်လေ့လာမှုတွေမှာ ဒီ context မှာ မလေ့လာရသေးတာ၊ ဒီ variable ကို မထည့်ထားတာ၊ ဒီ methodology ကို မသုံးရသေးတာ စသည်ဖြင့်။ ရေးသားတဲ့အခါမှာ သက္ကရာဇ်များကို ငယ်စဉ်ကြီးလိုက် ရေးသားဖော်ပြသင့်ပါတယ်။ title, objectives, methodology နှင့် findings များကို ဖော်ပြသင့်ပါတယ်။

5.သဘောတရားဘောင် (Conceptual Framework)

Variable တွေ သို့မဟုတ် အဓိက အချက်တွေ ကြား ဆက်နွယ်မှုကို ပုံစံ (diagram) နဲ့ ဖော်ပြရပါမယ်။
လွတ်လပ်သော variable က မှီခိုသော variable ကို ဘယ်လို သက်ရောက်မှု ရှိလဲ (hypothesized relationships) ကို သီအိုရီ သက်သေ နဲ့ တွဲပြီး ရှင်းပြရပါမယ်။
ML သုတေသန ဆိုရင် model architecture ကိုယ်တိုင်ကို ဒီမှာ ထည့်ပြသလို့ ရပါတယ် (သို့မဟုတ် နောက်အခန်း Methodology အတွက် အရိပ်အမြွက် ပြထားလို့ ရပါတယ်) ။

6.နိဂုံး နှင့် သုတေသန ကွာဟချက် အကျဉ်းချုပ် (Conclusion and Research Gaps)

Literature Review ရဲ့ အဓိက တွေ့ရှိချက်တွေ အကျဉ်းချုပ်ရပါမယ်။
သင့်သုတေသနက ဘယ်လို ကွာဟချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးမလဲ၊ ဘာကြောင့် လိုအပ်လဲ ဆိုတာ ထပ်လောင်း အလေးပေးရပါမယ်။
နောက်အခန်း (ဥပမာ Chapter 3 Methodology) မှာ ဘာတွေ ဆက်လုပ်သွားမလဲ ဆိုတာ ချိတ်ဆက်ပြရပါမယ်။

နပေတိုး