SDG (Sustainable Development Goals)

SDG (Sustainable Development Goals) တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နည်းနည်းပွားကြည့်ကြရအောင်ဗျာ။

SDG ဆိုတာကတော့ ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပန်းတိုင်များ (Sustainable Development Goals) ကို အတိုကောက်ခေါ်တာပါ။

ဒီပန်းတိုင်တွေကို ကုလသမဂ္ဂ (UN) က ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကနေ ချမှတ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ဟာ ၂၀၃၀ ခုနှစ်အထိ ကမ္ဘာ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်တွေနဲ့ အမျိုးသားအဆင့် မူဝါဒတွေကို လမ်းညွှန်ပေးမယ့် အဓိကကျတဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေပါပဲ။

 SDG တွေရဲ့ အဓိကအချက်များ

ပန်းတိုင် ၁၇ ခု:

SDG တွေမှာ ရည်မှန်းချက် စုစုပေါင်း ၁၇ ခု ပါဝင်ပြီး ဒီပန်းတိုင်တွေက ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုပပျောက်ရေး၊ ကမ္ဘာမြေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး၊ ကျား/မ တန်းတူညီမျှရေး၊ ကျန်းမာရေးတိုးတက်စေရေး စတဲ့ ကဏ္ဍမျိုးစုံကို လွှမ်းခြုံထားတဲ့ လမ်းပြမြေပုံတစ်ခုကို ပေးထားပါတယ်။

   ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု:

ဒီ SDG တွေဟာ အရင်ကရှိခဲ့တဲ့ MDG (Millennium Development Goals) တွေရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်တာဖြစ်ပေမဲ့၊ MDG တွေလို ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတွေအတွက်ပဲ အဓိကထားခဲ့တာမျိုးမဟုတ်ဘဲ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအားလုံး အတွက် တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ သက်ရောက်မှုရှိပါတယ်။

 နိုင်ငံများရဲ့ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုနှင့် စိန်ခေါ်မှုများ

 ကတိကဝတ်ပြုမှု:

၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ မှတ်တမ်းများအရ၊ SDG တွေအပေါ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကတိကဝတ်ပြုမှုက အတော်လေး မြင့်မားပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၉၃ နိုင်ငံထဲက နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၀ က ၎င်းတို့ရဲ့ ရေရှည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအစီအစဉ်တွေကို Voluntary National Review (VNR) လုပ်ငန်းစဉ်မှာ တင်ပြခဲ့ကြပါတယ်။

 VNRတွင်မပါဝင်သေးသော နိုင်ငံများ:

ထူးခြားချက်အနေနဲ့ မြန်မာ (Myanmar)၊ ဟေတီ (Haiti) နဲ့ အမေရိကန် (United States) သုံးနိုင်ငံကတော့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ VNR လုပ်ငန်းစဉ်မှာ လုံးဝပါဝင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။

လက်ရှိအခြေအနေ:

လက်ရှိအချိန်မှာတော့ SDG ရည်မှန်းချက်တွေရဲ့ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက် လောက်သာ ၂၀၃၀ မှာ ပြည့်မီဖို့ လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ် ရောက်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

ဒီစိန်ခေါ်မှုတွေကို ကျော်လွှားဖို့အတွက် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနဲ့ (UN-based multilateralism) ကို မြှင့်တင်ဖို့ဟာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါတယ်။

ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ SDG ပန်းတိုင်တွေအကြောင်းကို ဆက်ပွားကြည့်ရအောင်ဗျာ။

SDG ပန်းတိုင် ၁၇ ခုထဲမှာ ကျန်းမာရေးကို အဓိကထားတဲ့ ပန်းတိုင်ကတော့ SDG 3 (Good Health and Well-being) ပါပဲ။

ဒီ SDG 3 ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ လူတိုင်းလူတိုင်း ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်ပြီး၊ ဘဝသက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံး ကောင်းမွန်တဲ့ ဘဝကို ရရှိစေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို တိုင်းတာဖို့အတွက် SDG အညွှန်းကိန်းတွေမှာ အရေးပါတဲ့ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ခွဲခြားတိုင်းတာပါတယ်။

 SDG 3: ကောင်းမွန်သော ကျန်းမာရေးနှင့် သုခ (Good Health and Well-being)

ဒီပန်းတိုင်အတွက် နိုင်ငံတွေရဲ့ တိုးတက်မှုကို အကဲဖြတ်တဲ့အခါ၊ အောက်ပါ အဓိက ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းတွေကို အသုံးပြုပါတယ်။

၁။ ဘဝသက်တမ်းနှင့် ကျန်းမာရေး အလုံးစုံစံနှုန်းများ

   မွေးစမှ ဘဝသက်တမ်း (Life expectancy at birth): ဒီအချက်ဟာ ကျန်းမာရေးရလဒ်တွေကို စုပေါင်းတိုင်းတာတဲ့ ပြည့်စုံတဲ့ အညွှန်းကိန်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

၂။ မိခင်နှင့် ကလေးငယ် ကျန်းမာရေး (Maternal and Child Health)

ကလေးသူငယ် ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေဟာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာမှာ တိုးတက်မှု အားကောင်းတဲ့ ပန်းတိုင်တွေထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။

   မွေးစမှ ၅ နှစ်အောက် ကလေးငယ် သေဆုံးမှုနှုန်း (Mortality rate, under-5): မွေးပြီး ၅ နှစ်အောက် ကလေးငယ် ၁,၀၀၀ မှာ သေဆုံးမှုနှုန်းကို တိုင်းတာတာဖြစ်ပြီး၊ ဒီပန်းတိုင်ဟာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာမှာ အားကောင်းတဲ့ တိုးတက်မှု ရှိတဲ့ ရည်မှန်းချက် (targets) ငါးခုထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။

   မွေးကင်းစ ကလေးငယ် သေဆုံးမှုနှုန်း (Neonatal mortality rate):

ကလေးငယ် ၁,၀၀၀ မှာ မွေးပြီးကာစ သေဆုံးမှုနှုန်းကို တိုင်းတာပြီး၊ ဒါဟာလည်း ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာမှာ အားကောင်းတဲ့ တိုးတက်မှု ရှိနေတဲ့ ရည်မှန်းချက် (targets) ငါးခုထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။

   မိခင် သေဆုံးမှုနှုန်း (Maternal mortality ratio):

ကလေးမွေးဖွားစဉ် သေဆုံးရတဲ့ မိခင်အရေအတွက် (ရှင်သန်မွေးဖွားမှု ၁၀၀,၀၀၀ မှာ) ကို တိုင်းတာပါတယ်။

၃။ ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး

   တီဘီရောဂါ ဖြစ်ပွားနှုန်း (Incidence of tuberculosis):

လူ ၁၀၀,၀၀၀ မှာ တီဘီရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းကို တိုင်းတာပါတယ်။

   HIV ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရမှု အသစ်များ (New HIV infections):

ရောဂါပိုး ကူးစက်ခြင်း မရှိသေးသူ ၁,၀၀၀ မှာ HIV ကူးစက်မှုအသစ် ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းကို တိုင်းတာပါတယ်။

   နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ၊ ကင်ဆာတို့ကြောင့် သေဆုံးမှုနှုန်း (Age-standardized death rate due to cardiovascular disease, cancer, etc.):

နှလုံးရောဂါ၊ ကင်ဆာ စတဲ့ ကူးစက်မရှိတဲ့ ရောဂါတွေကြောင့် သေဆုံးမှုနှုန်းကိုလည်း စောင့်ကြည့်တိုင်းတာပါတယ်။

 ကျန်းမာရေးနှင့် ဆက်စပ်နေသော အခြား SDG ပန်းတိုင်များ

ကျန်းမာရေးဆိုတာ SDG 3 တစ်ခုတည်းနဲ့ ပြီးသွားတာမဟုတ်ပါဘူး။ SDG တွေရဲ့ သဘောသဘာဝအရ၊ ပန်းတိုင်တစ်ခုက ကျန်ပန်းတိုင်တွေနဲ့ ချိတ်ဆက်နေပါတယ် (cross-cutting issues)။

၁။ SDG 2: ဆာလောင်မှု ပပျောက်ရေး (Zero Hunger)

   ကျန်းမာရေးနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်တဲ့ အစားအစာနဲ့ အာဟာရဆိုင်ရာ အခြေအနေတွေကို SDG 2 မှာ တိုင်းတာပါတယ်။ ဥပမာ-

  အာဟာရချို့တဲ့မှု (undernourishment) ဖြစ်ပွားနှုန်း

  ကလေးငယ်များ အရပ်ပုခြင်း (stunting) ဖြစ်ပွားနှုန်း

  ကလေးငယ်များ အဝလွန်ခြင်း/ဝါခြင်း (wasting) ဖြစ်ပွားနှုန်း

  အရွယ်ရောက်ပြီးသူများ အဝလွန်ခြင်း (Obesity) ဖြစ်ပွားနှုန်း

   အရေးကြီးသည့် စိန်ခေါ်မှု: ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာမှာ အဝလွန်ခြင်းနှုန်း (Obesity rate) ဟာ နောက်ပြန်ဆုတ်နေပြီး၊ ပြည့်မီဖို့ လမ်းကြောင်းလွဲချော်နေတဲ့ (stagnating or backsliding) အဓိက ရည်မှန်းချက်ငါးခုထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။

၂။ SDG 6: သန့်ရှင်းသောရေနှင့် မိလ္လာ (Clean Water and Sanitation)

   သန့်ရှင်းတဲ့ သောက်သုံးရေ ရရှိမှုနဲ့ စနစ်တကျ မိလ္လာစနစ် (sanitation services) ရှိနေမှုဟာ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခြင်းကို ကာကွယ်ပြီး လူ့ကျန်းမာရေးကို တိုက်ရိုက်မြှင့်တင်ပေးပါတယ် [238, 239]။ ဒါကြောင့် SDG 6 ရဲ့ တိုးတက်မှုဟာ SDG 3 အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါတယ်။

၃။ ရန်ပုံငွေ (Financing) နှင့် ကျန်းမာရေး

   SDG တွေကို အောင်မြင်ဖို့အတွက် ငွေကြေးလိုအပ်ချက်ကို ကြည့်မယ်ဆိုရင်၊ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနဲ့ ဆာလောင်မှု (SDG 1 & 2) ကို လုံးဝပပျောက်အောင် လုပ်နိုင်ဖို့အတွက် တစ်နှစ်တာ ကမ္ဘာ့စစ်ရေးအသုံးစရိတ်ရဲ့ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ လိုအပ်တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားတာကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ကျန်းမာရေးအတွက် ရန်ပုံငွေဟာလည်း အရေးကြီးကြောင်း သိနိုင်ပါတယ်။

 နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် လက်ရှိ ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာတွေအရ၊ SDG ပန်းတိုင် ၁၇ ခုထဲမှာ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာ ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်မှာ ပြည့်မီဖို့ လမ်းကြောင်းမှန်ပေါ် ရောက်နေတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကလေးငယ်သေဆုံးမှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ SDG 3 ရဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေဟာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာမှာ အားကောင်းတဲ့ တိုးတက်မှုတွေ ပြသနေတဲ့ အချက်အလက်တွေထဲမှာ ပါဝင်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။

နပေတိုး

ရုံးစာရေးကြီး

အဟေဟေ