#eHealth#Lao ehealth နှင့်ပတ်သက်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီးက သတ်မှတ်ထားတဲ့ Toolkit ဆိုတာရှိပါတယ်။ အဲ့ဒါကိုတော့ နောက်မှရေးသားပါမယ်။လတ်တလော လာအိုနိုင်ငံရဲ့ ehealth Architecture ကို ရေးသားချင်ပါတယ်။eHealth လုပ်ငန်းစဉ်မှာ အောက်ဖော်ပြပါ အပိုင်းကဏ္ဍတွေ အနည်းဆုံးတော့ပါဝင်ရပါမယ်။၁။အီလက်ထရောနစ် ဆေးမှတ်တမ်း( EMR)၂။အီလက်ထရောနစ် ကျန်းမာရေးမှတ်တမ်း ( EHR) ၃။ ပုဂ္ဂလိက ကျန်းမာရေးမှတ်တမ်း (PHR)၄။ အဝေးရောက်ဆေးကုသမှုလုပ်ငန်း (telemedicine)၅။ မိုဘိုင်းကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်း
#eHealth#Architecture အရင်အပတ်တွေက eHealth Model တွေအကြောင်းကို အကြမ်းဖျဉ်းရေးခဲ့ပါတယ်။ ကျန်တဲ့ model တွေကို ဆက်မရေးတော့ပါဘူး။ အားလုံးပဲ မိမိတို့ စိတ်ဝင်စားရင် ရှာဖတ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါမှမဟုတ် ကျွန်တော့်ထံ email ပို့ပြီး ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။အခု ဆက်ပြီးရေးသားချင်တာက eHealth Architecture တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ Architecture တွေအကြောင်းကို မပြောခင် ဘာကြောင့် Architecture တွေက အရေးကြီးသလဲ
#Ehealth#Lily_Modelမနေ့က 5Cs model ကိုရေးပြခဲ့ပြီးပါပြီဒီနေ့ပြောပြချင်တာက နာမည်ကြီး Lily Model ဖြစ်ပါတယ်။ ehealthရဲ့ ကနဦးခေါင်းဆောင်တွေထဲက တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်တဲ့ Norman က ehealth ဆိုတာ ဘာလဲလို့ရှင်းပြတဲ့အခါမှာ Lily model ကို အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။အဲ့ဒီ Lily Model မှာ အဓိက ပွင့်ချပ်ခြောက်ခု သို့မဟုတ် essential components ခြောက်ခုပါဝင်ပါတယ်။အဲ့ဒါတွေကတော့၁။ traditional
eHealthFive Cs Modelဖွံဖြိုးဆဲနိုင်ငံတော်တော်များများမှာ ehealth ကိုစတင်အကောင်အထည်ဖော်ကြတဲ့အခါFive Cs Model ဟာ အလွန်ရေပန်းစားပါတယ်။5Cs ဆိုတာကတော့၁။ Contextဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအနေနှင့် သတင်းအချက်အလက်နှင့်ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာနည်းပညာ အတွက် အခြေခံအဆောက်အဉီများ ပြည့်စုံလုံလောက်မှုမရှိကြပါဘူး။ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ မိမိတို့တည်ဆောက်ချင်တဲ့ ehealth အတွက် အသင့်တော်ဆုံးသော နည်းပညာရပ်ဝန်းကို ရွေးချယ်ရပါလိမ့်မယ်။ ကျေးလက်ဒေသများကို များများနှင့်မြန်မြန်ထိရောက်မဲ့ အသင့်တော်ဆုံးသော ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာနည်းပညာကို ရွေးချယ်ရပါမယ်။ ထို့အတူ ကုန်ကျစာရိတ်အလွန်ကြီးမားတဲ့ နည်းပညာဆိုင်ရာ
Health Financing အကြောင်း အမြည်း ကျန်းမာရေးအတွက် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုဆိုတာ ဘာလဲ? World Health Organization (WHO) ရဲ့ အဆိုအရ ကျန်းမာရေးအတွက် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုဆိုတာ ကျန်းမာရေးစနစ်တွေရဲ့ အဓိကလုပ်ငန်းဆောင်တာ (core function) တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလုပ်ငန်းဆောင်တာက ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲမရှိဘဲ လိုအပ်တဲ့ အရည်အသွေးမီ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုတွေကို လူတိုင်း ရရှိနိုင်အောင် (universal
data visualization မှာ အဖြစ်များတဲ့ အမှား (၇) ခု ရှိပါတယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ – ၁။ ရှုပ်ပွနေတဲ့ visualization တွေ မဖန်တီးမိအောင် ရှောင်ပါ။ တင်ပြချင်တဲ့ အချက်အလက်တွေ များတဲ့အခါ visualization တစ်ခုတည်းမှာ အားလုံးထည့်ချင်တတ်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ စာသားဘောက်စ်တွေ၊ ဂရပ်ဖစ် layer တွေလို မြင်သာတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေ
ဒေတာဆိုတာ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်သုံးနေတဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေပါပဲ။ ဒါပေမယ့် ဒီဒေတာတွေကို ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ ဖော်ပြမလဲဆိုတာက အရေးကြီးတယ်။ ဒေတာက အဓိက နှစ်မျိုးရှိပါတယ်။ အရေအတွက်ဆိုင်ရာ ဒေတာ (Quantitative) နဲ့ အရည်အသွေးဆိုင်ရာ ဒေတာ (Qualitative) ဆိုပြီး ခွဲလို့ရပါတယ်။ အခုကျွန်တော် ဒီနှစ်မျိုးကို တစ်မျိုးချင်း ပြောပြပြီး ဘယ်လို ပုံဖော်နည်းတွေ သုံးလို့ရလဲဆိုတာ ဆက်ရှင်းပါမယ်။ ၁.
ဒစ်ဂျစ်တယ်ကမ္ဘာထဲက ဒေတာအမျိုးအစားတွေအကြောင်း မြန်မာရနံ့ လေးစွက်ပြီး ပွားကြည့်ရအောင်။ ကိန်းပြည့်(integer) ဆိုတာ ဘုန်းကြီးကျောင်းက ပုတီးစေ့တွေလိုပါပဲ၊ တစ်လုံးခြင်း ရေတွက်ကြပါတယ်။ ၁၊ ၄၂၊ ၁၀၀၀ လို ကိန်းတွေပေါ့။ ကွဲအက်တာမရှိ၊ ပိုင်းဖြတ်လို့မရဘူး။ ရွှေတိဂုံဘုရားမှာ ဖယောင်းတိုင်ဘယ်နတိုင် မီးထွန်းမလဲ ရေတွက်တဲ့အခါ ဒီလိုကိန်းပြည့်တွေကို သုံးရပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒဿမကိန်း (float) ဆိုတာကတော့ ဧရာဝတီမြစ်ရေလို စီးလျက်ရှိတယ်။
Leon Gordis ၏ Epidemiology အကြောင်း ဖတ်မိသမျှ စာအုပ်က Epidemiology လို့ခေါ်တဲ့ ဘာသာရပ်အကြောင်းပါ။ Epidemiology ဆိုတာကတော့ လူဦးရေတွေထဲမှာ ရောဂါတွေ ဘယ်လိုပျံ့နှံ့နေလဲ၊ ဒီပျံ့နှံ့မှုကို လွှမ်းမိုးတဲ့အချက်တွေက ဘာတွေလဲဆိုတာကို လေ့လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူတိုင်း ရောဂါမဖြစ်ကြပါဘူး။ အချို့သူတွေမှာပဲ ရောဂါဖြစ်တတ်တာကို လေ့လာပြီး ဘယ်လိုဝိသေသလက္ခဏာတွေက ရောဂါကိုဖြစ်စေနိုင်လဲ ဒါမှမဟုတ် ကာကွယ်ပေးနိုင်လဲဆိုတာကို ရှာဖွေတာပါ။
#Research_Methodology သုတေသီ၏ရှုထောင့် သုတေသီတစ်ဦးသည် အတွင်းလူအဖြစ်ပါဝင်သလား အပြင်လူအဖြစ် ပါဝင်သလားဆိုသည့် ကိစ္စရပ်သည်လည်း သုတေသီ၏ရှုထောင့်အား များစွာ သက်ရောက်စေသည်။ သုတေသီ၏ရှုထောင့်သည် ဒသနိကဆိုင်ရာ subJective and Objective ရှုထောင့်များအပြင် အဆိုပါ သုတေသီသည် မည်သည့်နေရာမှ ပါဝင်သနည်းဆိုသည်ကိုလည်း သိရှိရမည်။ အထူးသဖြင့် လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် သက်ရောက်မှုပိုမိုသည်။ အတွင်းလူဆိုရာတွင် တဝက်တပျက် အတွင်းလူများ ပါဝင်သကဲ့သို့ အပြင်လူဆိုရာတွင်လည်း