Qualitative Research တွေလုပ်တဲ့အခါမှာ Report ဘယ်လိုထုတ်မလဲ

Coding လုပ်ပြီး Theme တွေရွေးတဲ့အထိ ရောက်သွားပြီဆိုတော့ သုတေသနရဲ့ အခက်ဆုံးနဲ့ အချိန်အပေးရဆုံး အပိုင်းကို အောင်မြင်စွာ ကျော်ဖြတ်ပြီးသွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ Theme တွေရပြီဆိုရင် Report ရေးဖို့အတွက် Framework (အစီအစဉ်တကျ ဖွဲ့စည်းပုံ) ချတာက အရမ်းကို အရေးကြီးပါတယ်။

Qualitative Research Report တွေမှာ အဓိကအားဖြင့် တွေ့ရှိချက် (Findings) တွေကို Theme တွေပေါ် အခြေခံပြီး Framework ချ ရေးသားလေ့ရှိပါတယ်။ အောက်ပါ အဆင့်ဆင့်အတိုင်း ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက် နိုင်ပါတယ်-

၁။ Findings အပိုင်းအတွက် Framework (Theme တစ်ခုချင်းစီကို ရေးသားနည်း)
Report ရဲ့ အဓိကဖြစ်တဲ့ “တွေ့ရှိချက်များ” အပိုင်းမှာ Theme တစ်ခုကို တင်ပြတဲ့အခါ အောက်ပါ အချက် ၄ ချက် (Structure) အတိုင်း လှည့်ပတ်ပြီး ရေးသားလေ့ရှိပါတယ်-

• Theme Title (ခေါင်းစဉ်): ရှင်းလင်းပြီး ဆွဲဆောင်မှုရှိတဲ့ Theme နာမည်ကို တပ်ရပါမယ်။

• Description (မိတ်ဆက် ရှင်းလင်းချက်): ဒီ Theme က ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ၊ Data တွေထဲမှာ ပါဝင်သူတွေက ဘယ်လိုသဘောတရားတွေကို အဓိကပြောသွားကြလဲ ဆိုတာကို ကိုယ့်စကားနဲ့ အကျဉ်းချုပ် ရှင်းပြရပါမယ်။

• Evidence / Quotes (အထောက်အထား ပြသခြင်း): ပါဝင်ဖြေဆိုသူတွေ (Participants) ရဲ့ စကားပြော အတိအကျ (Quotes) တွေကို ထည့်သွင်းရပါမယ်။ ဒါက Qualitative Research ရဲ့ အသက်ပါပဲ။
ဥပမာ – “အလုပ်နဲ့ မိသားစုအချိန် မျှတအောင်ယူရတာ အရမ်းကို ခက်ခဲပါတယ်။ တစ်ခါတလေ အလုပ်မှာပဲ အချိန်ကုန်သွားလေ့ရှိတယ်…” (Participant A, မန်နေဂျာ)

• Interpretation (သုံးသပ်ချက် / ကောက်ချက်ချခြင်း): အဲဒီ Quote ကနေ သုတေသနမေးခွန်းအတွက် ဘာကိုဖော်ပြနေလဲဆိုတာကို သုတေသီရဲ့ အမြင်နဲ့ ရှင်းပြရပါမယ်။ Quote ကို ဒီတိုင်းပစ်ထားခဲ့တာမျိုး မလုပ်ဘဲ၊ ကိုယ့်ရဲ့ Theme နဲ့ ဘယ်လိုချိတ်ဆက်နေလဲဆိုတာကို ရှင်းပြရပါမယ်။

၂။ Report တစ်ခုလုံးအတွက် Standard Framework

Report အစအဆုံးကိုတော့ အောက်ပါပုံစံအတိုင်း အကြမ်းဖျင်း ဖွဲ့စည်းနိုင်ပါတယ်။ Theme တွေကို ဘယ်နေရာမှာ ထည့်ရမလဲဆိုတာ ပိုမြင်သာသွားပါလိမ့်မယ်-

1. Introduction (နိဒါန်း):  သုတေသန ပြုလုပ်ရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် သုတေသန မေးခွန်းများ။
ဒီအပိုင်းက Report ကို စဖွင့်တဲ့အပိုင်းပေါ့။ ကိုယ်က ဘာလို့ ဒီ Research ကို လုပ်ရတာလဲ၊ ဘာတွေသိချင်လို့ လုပ်တာလဲဆိုတာကို ပုံပြင်လေးတစ်ပုဒ်စပြောသလို စာဖတ်သူကို ဆွဲခေါ်ရမယ့်အပိုင်းပါ။ “ဒီကိစ္စက ဘယ်လောက်အရေးကြီးလို့ ကျွန်မကတော့ လေ့လာလိုက်ရပါတယ်” ဆိုတဲ့ သဘောမျိုးလေး ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနဲ့ ရှင်းပြပေးရပါမယ်။

2. Methodology (သုတေသန နည်းလမ်း): Data ကို ဘယ်လိုကောက်ယူခဲ့ပြီး Coding နဲ့ Theme တွေကို ဘယ်လိုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခဲ့တယ် (ဥပမာ- Thematic Analysis သုံးထားကြောင်း) ဆိုတာကို အတိုချုပ် ထည့်သွင်းရပါမယ်။
ဒီအပိုင်းကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ Research ကို စာဖတ်သူတွေ ယုံကြည်မှုရှိသွားအောင် တာဝန်ယူပေးတဲ့ အပိုင်းပါ။ လူဘယ်နှယောက်ကို အင်တာဗျူးခဲ့လဲ၊ Data တွေကို ဘယ်လိုစုခဲ့လဲ၊ ပြီးတော့ အခုရလာတဲ့ Theme တွေကို ဘယ်လိုနည်းလမ်းတွေသုံးပြီး ခွဲထုတ်ခဲ့လဲ ဆိုတာကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်းနဲ့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောပြရပါမယ်။

3. Findings (တွေ့ရှိချက်များ):  အထက်မှာ ပြောခဲ့တဲ့ ပုံစံအတိုင်း Theme 1၊ Theme 2၊ Theme 3 စသဖြင့် အစီအစဉ်တကျ အသေးစိတ် တင်ပြရမယ့် အပိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။
o အကြံပြုချက်: Theme တွေကို အရေးကြီးဆုံးကနေ သိပ်မရေးကြီးတာ (သို့) အကြောင်းအရာ ဆက်စပ်မှုအလိုက် ယုတ္တိတန်တန် စီစဉ်ရပါမယ်။ Sub-themes (Theme အသေးလေးများ) ရှိရင်လည်း ပင်မ Theme အောက်မှာ ခွဲပြီး ရေးနိုင်ပါတယ်။

ခေါင်းစဉ်တပ်ပါ: အရင်ဆုံး Theme နာမည်လေးကို ရေးရပါမယ်။
နည်းနည်းလေး ရှင်းပြပါ: ဒီ Theme က ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ၊ လူတွေက ဘာကို အဓိကပြောချင်ကြတာလဲ ဆိုတာကို ကိုယ့်စကားနဲ့ အရင်ဆုံး ပဏာမ ပျိုးပေးရပါမယ်။

သက်သေပြပါ (Quotes): ဒါက Qualitative Research တွေမှာ မပါမဖြစ်ပါ။ ကိုယ် အင်တာဗျူးခဲ့တဲ့သူတွေ ပြောသွားတဲ့ စကားလုံး အတိအကျကို ထည့်ရပါမယ်။ ဒါမှ ကိုယ့် Report က အသက်ဝင်လှုပ်ရှားလာမှာပါ။ “သူတို့ တကယ် ဒီလိုပြောသွားပါတယ်” ဆိုတဲ့ အထောက်အထားပေါ့။

သုံးသပ်ပြပါ: Quote ကို ဒီတိုင်းပြထားရုံနဲ့ မပြီးသေးပါဘူး။ သုတေသီတစ်ယောက်ရဲ့ မျက်လုံးနဲ့ကြည့်ရင် အဲဒီစကားက ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ၊ ကိုယ့်ရဲ့ သုတေသနမေးခွန်းနဲ့ ဘယ်လို သွားဆက်စပ်နေလဲဆိုတာကို ကောက်ချက်ချပေးရပါမယ်။ အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး ချိတ်ဆက်သွားတဲ့ သဘောပါ။

4. Discussion (ဆွေးနွေးချက်):  တွေ့ရှိလာတဲ့ Theme တွေကနေ ဘာတွေ သိမြင်ရလဲ၊ အရင်လုပ်ခဲ့ဖူးတဲ့ သုတေသန (Literature Review) တွေနဲ့ ဘယ်လို တူညီ/ကွဲလွဲမှုတွေ ရှိလဲ ဆိုတာကို ချိတ်ဆက်ဆွေးနွေးရပါမယ်။

Findings မှာ ကိုယ်တွေ့တာတွေ အကုန်ချရေးပြီးသွားပြီဆိုရင် ဒီအပိုင်းမှာကျတော့ အရင်တုန်းက တခြားသူတွေလုပ်ခဲ့တဲ့ စာတမ်းတွေ (Literature Review) နဲ့ လာပြီး နှိုင်းယှဉ်ရပါမယ်။ “ငါတွေ့တာကတော့ ဒါပဲ၊ ဟိုလူတွေရေးထားတာနဲ့တော့ ဒီလိုလေး သွားတူနေတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဒီအချက်လေးကတော့ ငါတို့ဆီမှာပဲ ထူးထူးခြားခြား ကွဲထွက်ပြီး တွေ့ရတာ” စသဖြင့် အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးပေးရပါမယ်။

5. Conclusion & Recommendations (နိဂုံးနှင့် အကြံပြုချက်):  အဓိက တွေ့ရှိချက်များကို အနှစ်ချုပ်ပြီး လက်တွေ့အသုံးချနိုင်မည့် အကြံပြုချက်များ၊ နောက်ထပ်လုပ်ဆောင်သင့်သော သုတေသနများကို ရေးသားရပါမယ်။နောက်ဆုံးပိတ် အိတ်နဲ့လွယ်ရမယ့် အပိုင်းဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်လေ့လာခဲ့တဲ့အထဲက အရေးအကြီးဆုံး အချက်တွေကို အနှစ်ချုပ်ရပါမယ်။ ပြီးရင် ဒီတွေ့ရှိချက်တွေကို လက်တွေ့မှာ ဘယ်လိုအသုံးချလို့ရမလဲ၊ ဒါမှမဟုတ် နောက်လူတွေ Research ဆက်လုပ်မယ်ဆိုရင် ဘာတွေဆက်လုပ်သင့်လဲဆိုတာကို လမ်းခင်းပေးခဲ့ရပါမယ်။

ဒီ Framework လေးက Report ရေးတဲ့အခါ လမ်းကြောင်းမပျောက်ဘဲ စနစ်တကျဖြစ်စေဖို့ ကူညီပေးနိုင် ပါလိမ့်မယ်။

နပေတိုး