သုတေသနနည်းစနစ် (Research Methodology)

သုတေသနနည်းစနစ် (Research Methodology) မှာ ပါဝင်တဲ့ အဓိကအဆင့်တွေကို နည်းနည်း ရှင်းပြချင်ပါတယ်။

သုတေသန နည်းစနစ်ဆိုတာ သုတေသနတစ်ခုလုံးကို လမ်းညွှန်ပေးတဲ့ ဗျူဟာနဲ့ မူဘောင် (overall strategy and framework) ကို ပြောတာပါ။ သုတေသနတစ်ခုကို ဘယ်လိုမျိုး စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်မယ်၊ ဘာကြောင့် ဒီလိုနည်းလမ်းတွေကို ရွေးချယ်တယ်ဆိုတာကို ရှင်းပြတဲ့ သီအိုရီပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေခံမူများ (theoretical underpinnings) ဖြစ်ပါတယ်။

Research Methodology အောက်မှာမှ အချက်အလက်တွေ စုဆောင်းဖို့နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဖို့ အသုံးပြုတဲ့ တိကျတဲ့ ကိရိယာနဲ့ နည်းလမ်းတွေ (specific techniques and tools) ဖြစ်တဲ့ Research Methods တွေက ပါဝင်လာတာပါ။

အခြေခံအားဖြင့်၊ စနစ်တကျ သုတေသနတစ်ခု လုပ်ဆောင်ရာမှာ အောက်ပါ အဓိကအဆင့် (Steps) ၉ ဆင့် ပါဝင်ပါတယ်:

၁။ ပြဿနာကို သတ်မှတ်ခြင်း (Formulating the Research Problem)

ဒါဟာ သုတေသနရဲ့ ပထမဆုံးနဲ့ အရေးကြီးဆုံးအဆင့် ပါ။ ကိုယ် စိတ်ဝင်စားတဲ့ သုတေသနနယ်ပယ် ဒါမှမဟုတ် ဘာသာရပ်တစ်ခုကို စတင်ရွေးချယ်ပြီး၊ စူးစမ်းလိုတဲ့ ပြဿနာ (issue or concern) ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သတ်မှတ်ရပါတယ်။
ဒီအဆင့်မှာ သုတေသီဟာ သုတေသနမေးခွန်းကို တိတိကျကျ ပုံဖော်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဥပမာ- ကိန်းရှင် (variables) နှစ်ခု ဒါမှမဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုတဲ့ ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြနိုင်တဲ့ မေးခွန်းပုံစံမျိုး ဖြစ်သင့်ပါတယ်။

၂။ စာပေတွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လေ့လာဆန်းစစ်ခြင်း (Extensive Literature Survey)

ပြဿနာ သတ်မှတ်ပြီးတာနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ အကြောင်းအရာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရှိပြီးသား စာတမ်းတွေ၊ သုတေသနတွေ့ရှိချက်တွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လေ့လာဖတ်ရှုရပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ကိုယ့်လေ့လာမှုက ရှိပြီးသား ဗဟုသုတထဲမှာ ဘယ်နေရာကနေ ထပ်မံဖြည့်စွက်နိုင်မလဲ (knowledge gaps) ဆိုတာကို သိရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကိုယ့်လေ့လာမှုအတွက် အသုံးဝင်မယ့် နည်းဗျူဟာတွေ (strategies) ကိုလည်း ဒီစာပေတွေကနေ ရှာဖွေနိုင်ပါတယ်။

၃။ သုတေသနမေးခွန်းများနှင့် အဆိုပြုချက်များ (Hypotheses) ရေးဆွဲခြင်း

ဒီအဆင့်မှာတော့ ကိုယ့်ရဲ့ သုတေသနကို လမ်းညွှန်ပေးမယ့် မေးခွန်းတွေနဲ့ မျှော်လင့်ထားတဲ့ အဖြေ (hypothesis) တွေကို တိတိကျကျ ရေးဆွဲရပါတယ်။

Quantitative သုတေသနအတွက်ဆိုရင် အဆိုပြုချက်များ (Hypotheses) ကို ရေးဆွဲပြီး ကိန်းရှင်တွေရဲ့ ဆက်စပ်မှု (relationship) သို့မဟုတ် အကျိုးသက်ရောက်မှု (effect) ကို စမ်းသပ်ပါတယ်။

Qualitative သုတေသနအတွက်ဆိုရင်တော့ ပွင့်လင်းတဲ့ မေးခွန်းတွေ (open-ended questions) ကို သုံးပြီး လူတွေရဲ့ အတွေ့အကြုံ၊ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွေ (meanings) ကို စူးစမ်းပါတယ်။

၄။ သုတေသနပုံစံ (Research Design) ကို ပြင်ဆင်ခြင်း

ဒီအဆင့်ဟာ သုတေသနနည်းစနစ် (Research Methodology) ရဲ့ အဓိကကျတဲ့ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး လေ့လာမှုရဲ့  မူဘောင် (framework) ကို သတ်မှတ်တာပါ။ ရှင်းရှင်းပြောရရင် ဒါဟာ အချက်အလက် ဘယ်လိုကောက်ယူမယ်၊ ဘယ်လို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမယ်ဆိုတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေအတွက် အကြမ်းဖျင်းရေးဆွဲမှု (blueprint) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီပုံစံမှာ ကိုယ်ရွေးချယ်တဲ့ နည်းစနစ် အမျိုးအစား (qualitative, quantitative, or mixed methods) တွေ၊ သုတေသန ဒီဇိုင်းပုံစံ (ဥပမာ- စမ်းသပ်မှု (experimental) ဒါမှမဟုတ် ဖော်ပြမှု (descriptive)) တွေကို စနစ်တကျ ဖော်ပြရပါတယ်။

၅။ နမူနာရွေးချယ်မှု (Sampling) ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း

ကိုယ် စစ်ဆေးလိုတဲ့ လူအုပ်စု (target population) ထဲကနေ လေ့လာမှုအတွက် ပါဝင်မယ့် ကိုယ်စားပြု နမူနာအဖွဲ့ (representative sample) ကို ဘယ်လိုရွေးချယ်မယ်ဆိုတာ စီစဉ်ရပါတယ်။

Quantitative သုတေသနမှာ ရလဒ်တွေ ယေဘုယျပြုနိုင်ဖို့အတွက် လူတိုင်းကို တန်းတူအခွင့်အရေးပေးတဲ့ ကျပန်းရွေးချယ်ခြင်း (random sampling) မျိုးကို အသုံးပြုလေ့ရှိပါတယ်။

Qualitative သုတေသနမှာတော့ အဓိပ္ပါယ်အပြည့်ဆုံး အချက်အလက်တွေ ရရှိဖို့အတွက် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ရွေးချယ်ခြင်း (purposive sampling) ကို အသုံးပြုပါတယ်။

၆။ အချက်အလက် ကောက်ယူခြင်း (Collecting the Research Data)

သုတေသနပုံစံနဲ့ နမူနာရွေးချယ်မှုတွေ သတ်မှတ်ပြီးရင်တော့ စီစဉ်ထားတဲ့ အချိန်ဘောင်အတွင်းမှာ အချက်အလက်တွေကို တကယ်တမ်း စုဆောင်းရပါတယ်။ နည်းလမ်းတွေကတော့ ရွေးချယ်ထားတဲ့ ဒီဇိုင်းပေါ်မူတည်ပြီး ကွဲပြားနိုင်ပါတယ်-

Quantitative Methods: မေးခွန်းလွှာ (Surveys)၊ စမ်းသပ်မှု (Experiments)၊ ဂဏန်းနဲ့ တိုင်းတာရတဲ့ လေ့လာမှု (Observations yielding numerical data)။

Qualitative Methods: လူတစ်ဦးချင်း တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှု (One-on-one interviews)၊ အုပ်စုဖွဲ့ ဆွေးနွေးမှု (Focus groups)၊ သုတေသီကိုယ်တိုင် ပါဝင်လေ့လာမှု (Participant observation)။

၇။ အချက်အလက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Analysis of Data)

ရရှိလာတဲ့ အချက်အလက် (data) တွေကို စနစ်တကျ စီမံပြီး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

Quantitative Analysis: ဂဏန်းအချက်အလက်တွေကို စာရင်းအင်းနည်းစနစ် (statistical analysis) များ အသုံးပြုပြီး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပါတယ်။ ဥပမာ- ကိန်းရှင်တွေကြား ဆက်စပ်မှုကို ရှာဖွေခြင်း (Correlation) ဒါမှမဟုတ် အုပ်စုတွေကြား ခြားနားချက်ကို တိုင်းတာခြင်း (Analysis of variance) တို့ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

Qualitative Analysis: စကားလုံး၊ စာသား ဒါမှမဟုတ် ပုံရိပ်အချက်အလက်တွေကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး အဓိပ္ပါယ်ရှိတဲ့ ပုံစံတွေ (patterns) နဲ့ အကြောင်းအရာခေါင်းစဉ်တွေ (themes) ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပါတယ် (Thematic Analysis)။ Grounded Theory လို နည်းစနစ်တွေမှာဆိုရင် ကုတ်နံပါတ်ပေးခြင်း (coding) အဆင့်များစွာကို အသုံးပြုပါတယ်။

၈။ ရလဒ်များ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းနှင့် ကောက်ချက်ချခြင်း (Interpretation and Conclusions)

ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီးတဲ့ ရလဒ်တွေကနေ သုတေသနမေးခွန်းတွေရဲ့ အဖြေကို ရှာဖွေပြီး ကောက်ချက်တွေ ချရပါတယ်။
ဒီအဆင့်မှာ အဆိုပြုချက်တွေ မှန်မမှန် စစ်ဆေးခြင်း (Hypothesis Testing)၊ ရလဒ်တွေကို ယေဘုယျအားဖြင့် ဘယ်လို ကောက်ချက်ချနိုင်လဲ (Generalization)၊ ဒါမှမဟုတ် လက်တွေ့ဘဝ အခြေအနေအရ ဘယ်လို အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်လဲဆိုတာ (Interpretation) တွေကို ရှင်းပြရပါတယ်။

သုတေသနရဲ့ ယုံကြည်စိတ်ချရမှု (Reliability) နှင့် ခိုင်မာမှု (Validity) ကိုလည်း ရလဒ်တွေနဲ့အတူ ပြန်လည် ဆန်းစစ်ရပါတယ်။

၉။ နောက်ဆုံး အစီရင်ခံစာ ရေးသားခြင်း (Preparing the Final Report)

သုတေသန လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးရဲ့ တွေ့ရှိချက်တွေ၊ နည်းစနစ်တွေနဲ့ ကောက်ချက်တွေကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း၊ စနစ်တကျ ဖော်ပြထားတဲ့ အပြီးသတ် အစီရင်ခံစာ (Final Research Report) ကို ရေးသားတင်ပြရပါတယ်။ ဒီအစီရင်ခံစာမှာ သုတေသနရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို အသေးစိတ် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားပြီး၊ နောင်တက်လာမယ့် သုတေသီတွေအတွက် အကိုးအကားဖြစ်စေပါတယ်။

သုတေသနနည်းစနစ် (Methodology) တစ်ခုကို စီစဉ်တဲ့အခါ၊ အပေါ်က အဆင့်တွေအားလုံးဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ချိတ်ဆက်နေပြီး သုတေသီရဲ့ သုတေသန ရည်ရွယ်ချက် (research aims and objectives) တွေနဲ့ ကိုက်ညီနေဖို့ အရေးကြီးဆုံးပါပဲ။ ဒါမှသာ ထုတ်ပြန်လိုက်တဲ့ တွေ့ရှိချက်တွေဟာ စနစ်ကျပြီး အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ ဗဟုသုတအဖြစ် အမှန်တကယ် အထောက်အကူပြုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်တွေကို ခြုံငုံကြည့်လိုက်ရင်၊ သုတေသန နည်းစနစ်ဆိုတာ အိမ်တစ်လုံး ဆောက်တဲ့ ဗိသုကာပညာ နဲ့တူပါတယ်—သင့်မှာ ခိုင်မာတဲ့ အုတ်မြစ် (Philosophical Paradigm)၊ ပြီးတော့ အလုံးစုံသော အဆောက်အဦရဲ့ ပုံစံ (Research Design/Methodology) ရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီလိုမှသာ ဆောက်လုပ်ရေးကိရိယာတွေ (Research Methods) ကို သုံးပြီး ခိုင်ခံ့ပြီး အသုံးဝင်တဲ့ အိမ်တစ်လုံး (Meaningful Research) ကို ဆောက်လုပ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

နပေတိုး

M.B,B.S
M.Med.Sc
MDevS
DipIT
DipIntDev
DipHRM