Chapter 15. Labor Relations and Collective Bargaining

မင်္ဂလာပါ! ဒီတစ်ခါ Chapter 15 ဖြစ်တဲ့ “အလုပ်သမားဆက်ဆံရေးနဲ့ စုပေါင်းညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးမှု” (Labor Relations and Collective Bargaining) အကြောင်းကို ဆွေးနွေးသွားကြရအောင်။

ဒီအခန်းရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ဝန်ထမ်းတွေ သမဂ္ဂဖွဲ့စည်းချင်စိတ် ရှိ၊ မရှိ ဆိုတဲ့ ကိစ္စတွေကို စီမံခန့်ခွဲသူတွေ ဘယ်လို နားလည်ပြီး ကိုင်တွယ်ရမလဲဆိုတာ ရှင်းပြဖို့ပါပဲ။

အရင်ဆုံး Costco နဲ့ Walmart ဥပမာလေးနဲ့ စလိုက်ရအောင်။ Costco ကုမ္ပဏီက သူ့ရဲ့ ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ သမဂ္ဂတွေကို ကောင်းကောင်း ဆက်ဆံတဲ့အတွက် “Anti-Walmart” လို့ တချို့က ခေါ်ကြပါတယ်။ Walmart ကတော့ အလုပ်သမားဆက်ဆံရေး ခက်ခဲတဲ့ဘက်မှာ နာမည်ကြီးပါတယ်။ Costco ဟာ ဝန်ထမ်းဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်တဲ့ မူဝါဒတွေကြောင့် အကျိုးအမြတ်ကို ထိန်းထားနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီအခန်းမှာ အဓိက အချက်အလက် ဘယ်နှချက် ပါမလဲဆိုတော့-

• အမေရိကန် အလုပ်သမားလှုပ်ရှားမှုရဲ့ သမိုင်းအကျဉ်း
• အဓိက အလုပ်သမား ဥပဒေတွေရဲ့ အင်္ဂါရပ်များ
• သမဂ္ဂဖွဲ့စည်းရန် ကြိုးပမ်းခြင်းနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ
• ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးခြင်း (မရိုးသားတဲ့ ဆွေးနွေးမှု ဥပမာများ အပါအဝင်)
• မကျေနပ်ချက် ဖြေရှင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ် (Grievance Procedure) တည်ဆောက်ခြင်း
• ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အလုပ်သမားဆက်ဆံရေး မဟာဗျူဟာ

ကဲ၊ တစ်ချက်ချင်းစီ ဆွေးနွေးကြည့်ရအောင်။

၁။ သမဂ္ဂအမျိုးအစားများ

အရင်းအမြစ်တွေမှာ သမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဆိုင်ခွဲအမျိုးအစား (Union Shop) သုံးမျိုးကို ဖော်ပြထားပါတယ်။

• Closed Shop (ပိတ်ထားသောဆိုင်ခွဲ)– ကုမ္ပဏီက လက်ရှိ သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်တွေကိုပဲ ခန့်ထားခွင့် ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ကုန်သွယ်မှုမှာတော့ ဒါကို ပိတ်ပင်ထားပေမယ့် တချို့ပြည်နယ်တွေနဲ့ တချို့လုပ်ငန်းတွေ (ဥပမာ- ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း) မှာတော့ ရှိနေတုန်းပါပဲ။ ဒါဟာ သမဂ္ဂစာချုပ်တွေရဲ့ ၅% အောက်ပဲ ရှိပါတယ်။
• Union Shop (သမဂ္ဂဆိုင်ခွဲ)– ကုမ္ပဏီက သမဂ္ဂမဟုတ်သူတွေကို ခန့်ထားနိုင်ပေမယ့် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်ကာလတစ်ခုအကြာမှာတော့ သမဂ္ဂဝင်ရမယ်၊ အသင်းကြေးပေးရမယ် (မဟုတ်ရင် အလုပ်ထုတ်ခံရနိုင်တယ်)။ ဒါက သမဂ္ဂစာချုပ်တွေရဲ့ ၇၃% လောက် ရှိပါတယ်။
• Agency Shop (အေဂျင်စီဆိုင်ခွဲ)– သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်မဟုတ်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေတောင်မှ သမဂ္ဂအသင်းကြေးနဲ့ ညီမျှတဲ့ ပမာဏကို ပေးဆောင်ရပါမယ် (သမဂ္ဂရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုတွေက ဝန်ထမ်းအားလုံးကို အကျိုးပြုတယ်လို့ ယူဆတဲ့အတွက်)။

၂။ အဓိက အလုပ်သမားဥပဒေများ

အမေရိကန်မှာ အဓိက အလုပ်သမားဥပဒေတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒီအခန်းမှာ အနည်းဆုံး သုံးခုကို မီးမောင်းထိုးပြထားပါတယ်။

• Norris-LaGuardia Act of 1932: ဒီဥပဒေဟာ သမဂ္ဂတွေအတွက် အခွင့်အရေးတွေ ပိုမိုပေးအပ်တဲ့ ခေတ်ရဲ့အစလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဝန်ထမ်းတိုင်းကို “နှောင့်ယှက်မှု၊ တားဆီးမှု သို့မဟုတ် အနိုင်ကျင့်မှု ကင်းမဲ့စွာ စုပေါင်းညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးခွင့်” ကို အာမခံပေးခဲ့ပါတယ်။
• National Labor Relations (Wagner) Act: ဒီဥပဒေက တချို့သော မမျှတတဲ့ လုပ်ငန်းခွင် ဆောင်ရွက်မှုတွေကို ပိတ်ပင်ခဲ့ပြီး လျှို့ဝှက်ဆန္ဒမဲနဲ့ သမဂ္ဂ ကိုယ်စားလှယ် ရွေးချယ်ရေးကို ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့ပါတယ်။
• Taft-Hartley Act: ဒီဥပဒေကတော့ နိုင်ငံတော် အရေးပေါ် သပိတ်မှောက်မှုတွေမှာ (ဥပမာ- ရထားလမ်း ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ သပိတ်) အမေရိကန် သမ္မတကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခွင့် ပေးထားပါတယ်။ ဒီလို သပိတ်တွေက “နိုင်ငံတော် ကျန်းမာရေးနဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်တဲ့” အခြေအနေတွေမှာ သက်ရောက်ပါတယ်။ သမ္မတက စုံစမ်းရေးဘုတ်အဖွဲ့ ဖွဲ့နိုင်တယ်၊ ရက် ၆၀ သပိတ်ရပ်နားဖို့ အမိန့်ထုတ်နိုင်တယ်၊ ပြီးတော့ နောက်ထပ် ရက် ၂၀ ထပ်တိုးနိုင်ပါတယ်။ ဒီကာလအတွင်းမှာ ဝန်ထမ်းတွေအနေနဲ့ အလုပ်ရှင်ရဲ့ နောက်ဆုံး ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံမခံ လျှို့ဝှက်ဆန္ဒမဲ ပေးရပါတယ်။
• Landrum-Griffin Act of 1959: ဒါကို Labor Management Reporting and Disclosure Act လို့လည်း ခေါ်ပါတယ်။ ဒါကတော့ သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်တွေကို သူတို့ရဲ့ သမဂ္ဂတွေဘက်က ဖြစ်နိုင်တဲ့ မှားယွင်းတဲ့ လုပ်ရပ်တွေကနေ ကာကွယ်ဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။

၃။ သမဂ္ဂဖွဲ့စည်းရန် ကြိုးပမ်းမှုနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ

သမဂ္ဂတစ်ခုအနေနဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို ကိုယ်စားပြုခွင့် ရဖို့အတွက် လုပ်ဆောင်ရတဲ့ အဆင့် ၅ ဆင့် ရှိပါတယ်။

• ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ခြင်း: သမဂ္ဂ စည်းရုံးသူတွေက ဝန်ထမ်းတွေကို အလုပ်ချိန်ပြင်ပမှာ ဒါမှမဟုတ် အလုပ်ချိန်အတွင်းမှာ စည်းရုံးနိုင်ပါတယ်။ အရေးကြီးတာကတော့ အလုပ်ရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည် ဒါမှမဟုတ် ဘေးကင်းမှုကို အန္တရာယ်မဖြစ်စေဖို့ပါပဲ။ တချို့ကုမ္ပဏီတွေမှာဆို စည်းရုံးရေး လက်ကမ်းစာစောင်တွေ စတွေ့ရတာကပဲ စီမံခန့်ခွဲသူတွေအတွက် ပထမဆုံး သိတဲ့ လက္ခဏာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
• ရွေးကောက်ပွဲ: National Labor Relations Board (NLRB) က ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး ၃၀ ရက်ကနေ ၆၀ ရက်အတွင်းမှာ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ရပါတယ်။ မဲရုံ၊ မဲပုံး၊ မဲစာရွက် အားလုံးကို NLRB ကပဲ စီစဉ်ပေးပြီး မဲတွေကို ရေတွက်၊ ရလဒ်တွေကို အသိအမှတ်ပြုပါတယ်။ သမဂ္ဂအနေနဲ့ မဲပေးတဲ့ စုစုပေါင်းဝန်ထမ်းရဲ့ ထက်ဝက်ကျော် မဲရရင် ဝန်ထမ်းတွေကို ကိုယ်စားပြုခွင့် ရသွားတာပါ။ စီမံခန့်ခွဲသူတွေအနေနဲ့ မမျှတတဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေ မလုပ်မိဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ မဟုတ်ရင် NLRB က ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ကို ပယ်ဖျက်နိုင်ပါတယ်။

၄။ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးခြင်း (Bargaining)

ကောင်းမွန်တဲ့ ဆွေးနွေးမှု (Good-Faith Bargaining) ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကိုလည်း ဆွေးနွေးထားပါတယ်။

• ကိုယ်စားလှယ်ကို ကျော်ပြီး ဆွေးနွေးခြင်း မပြုရ: စီမံခန့်ခွဲသူတွေအနေနဲ့ သမဂ္ဂ ကိုယ်စားလှယ်နဲ့ပဲ ဆွေးနွေးရပါမယ်။
• သတင်းအချက်အလက် ထိမ်ချန်ထားခြင်း မပြုရ: အလုပ်ရှင်က သမဂ္ဂကို သတင်းအချက်အလက်တွေ ပေးရပါမယ်။
• တရားမဝင် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ (Illegal Bargaining Items): ဥပဒေအရ တားမြစ်ထားတဲ့ အရာတွေပါ။ ဥပမာ- လူမျိုးခွဲခြား ဆက်ဆံတာ၊ (right-to-work ပြည်နယ်မှာ) သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်တွေကိုပဲ ခန့်ထားဖို့ သဘောတူညီတာ စတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
• မဖြစ်မနေ ညှိနှိုင်းရမည့် အရာများ (Mandatory Bargaining Items): ဒါတွေကတော့ ဥပဒေအရ ညှိနှိုင်းဖို့ လိုအပ်တဲ့ အရာတွေပါ။ ဥပမာ- လုပ်ခ၊ အလုပ်ချိန်၊ အနားယူချိန်၊ အလုပ်သမား လျှော့ချရေး၊ ရာထူးနေရာ ရွှေ့ပြောင်းရေး၊ အကျိုးခံစားခွင့်တွေ၊ လုပ်ငန်းသက်တမ်း အလိုက် အကျိုးခံစားခွင့်တွေ စတာတွေ အပါအဝင် ၇၀ ကျော် ရှိပါတယ်။
• ခွင့်ပြုနိုင်သော (သို့မဟုတ်) စေတနာအလျောက် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ (Voluntary/Permissible Bargaining Items): ဒါတွေကတော့ မဖြစ်မနေ ညှိနှိုင်းရတာလည်း မဟုတ်ဘူး၊ တရားမဝင်တာလည်း မဟုတ်တဲ့ အရာတွေပါ။ ဥပမာ- သမဂ္ဂအမှတ်အသား အသုံးပြုမှု၊ အငြင်းပွားမှု ဖြေရှင်းရေး စတာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

၅။ မကျေနပ်ချက် ဖြေရှင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ် (The Grievance Procedure)

သမဂ္ဂစာချုပ် အများစုမှာ မကျေနပ်ချက် ဖြေရှင်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်မှာ အဆင့်တွေ၊ အချိန်အကန့်အသတ်တွေနဲ့ “စာချုပ်ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက် ချိုးဖောက်မှု မှန်သမျှကို စာရေးသား မှတ်တမ်းတင်ရမယ်” ဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ သမဂ္ဂမရှိတဲ့ အလုပ်ရှင်တွေလည်း ဒီလိုလုပ်ငန်းစဉ်မျိုးကို လိုအပ်ပါတယ်။

၆။ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အလုပ်သမားဆက်ဆံရေး မဟာဗျူဟာ

လက်ရှိအချိန်မှာ သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်အရေအတွက် ကျဆင်းနေပေမယ့် သမဂ္ဂတွေကတော့ အခုထိ သြဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိနေဆဲပါပဲ။ Change to Win လို သမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းအသစ်တွေက အလုပ်သမားတွေကို စည်းရုံးဖို့ ပိုပြီး ပြင်းထန်တဲ့ မဟာဗျူဟာတွေ အသုံးပြုနေကြပါတယ်။ နိုင်ငံတကာမှာလည်း သမဂ္ဂတွေဟာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖြစ်လာနေပါပြီ။ ဥပမာ- ဂျာမန်သမဂ္ဂတွေက Daimler ရဲ့ အမေရိကန် ဝန်ထမ်းတွေကို စည်းရုံးရာမှာ ကူညီပေးနေပါတယ်။

စီးပွားရေး ကျဆင်းမှုတွေကြောင့် ဘတ်ဂျက် ဖြတ်တောက်မှုတွေ၊ သမဂ္ဂဆန့်ကျင်ရေး မူဝါဒတွေ၊ အလုပ်အကိုင်တွေ ဆုံးရှုံးတာတွေ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။ Patriot Coal Corp. ရဲ့ ဥပမာမှာဆိုရင် ဒေဝါလီခံရတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ သမဂ္ဂဝန်ထမ်းတွေအတွက် အကျိုးခံစားခွင့်တွေကို လျှော့ချဖို့ တရားရုံးက ခွင့်ပြုတာမျိုးတွေလည်း ရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒီအချက်အလက်တွေက Chapter 15 ကို မြန်မာလို ပိုမိုနားလည်လွယ်အောင် ကူညီပေးနိုင်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်!