ဟိ(တ်)မပ် (Heat map) ရေးဆွဲနည်း

ဟုတ်ကဲ့၊ ဟိ(တ်)မပ် (Heat map) တစ်ခုကို Excel မှာ ဘယ်လိုရေးဆွဲမလဲဆိုတာ စကားပြောဟန်နဲ့ ရှင်းပြပေးပါ့မယ်နော်။

ပထမဆုံးအနေနဲ့၊ ဟိ(တ်)မပ်ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာလေး နည်းနည်းပြောပြပါမယ်။ ဟိ(တ်)မပ်တွေဟာ ရှုပ်ထွေးတဲ့ဒေတာတွေကို ပုံမှန်ဇယားကွက်တွေလို နံပါတ်တွေအများကြီးပြမယ့်အစား အရောင်တွေနဲ့ ပုံစံကျစ်လျစ်စွာပြသတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုပါ။ ဒါက သင့်ရဲ့ဒေတာထဲက ပုံစံတွေ (patterns)၊ ခေတ်ရေစီးကြောင်းတွေ (trends) နဲ့ ထူးခြားမှုတွေကို လွယ်လွယ်ကူကူ မြန်မြန်ဆန်ဆန် နားလည်စေဖို့ ကူညီပေးပါတယ်။

Excel 2016 မှာ ဟိ(တ်)မပ်တစ်ခု ဖန်တီးဖို့အတွက် အဓိကနည်းလမ်းကတော့ Conditional Formatting ကိုသုံးပြီး နံပါတ်တွေကို ဖျောက်ထားတာပါ။

အောက်ပါအဆင့်တွေကို လိုက်နာဆောင်ရွက်နိုင်ပါတယ်:

1. အခြေခံဒေတာတွေကို ပြင်ဆင်ပါ:
   • သင့်ရဲ့ဒေတာတွေကို ရိုးရှင်းတဲ့ ဇယားကွက် (grid) ပုံစံနဲ့ စီစဉ်ထားပါ (ဥပမာ- မြို့ ၂၈ မြို့အတွက် တန်ဖိုး ၇ ခုပါတဲ့ ကော်လံ ၇ ခု)။
   • ဒီလုပ်ဆောင်ချက်အတွက် Worksheet ထဲက ဇယားကွက်မျဉ်းတွေ (Gridlines) ကို ပိတ်ထားသင့်ပါတယ်။ ဒါမှ ပုံက ပိုကြည့်လို့ကောင်းမှာပါ။
2. Conditional Formatting နဲ့ အရောင်ထည့်သွင်းပါ:
   • ပထမဆုံး ဒေတာအုပ်စု (category) ကို ရွေးချယ်ပါ (ဥပမာ- B2:B28 ဆဲလ်တွေ)။
   • Home tab ကိုသွားပြီး Conditional Formatting dropdown ကို ဖွင့်ပါ၊ ပြီးရင် Color Scales option ကို ရွေးပါ။
   • အဲဒီထဲကမှ More Rules… ကို ရွေးချယ်ပါ။
   • ပေါ်လာတဲ့ မီနူးထဲမှာ သင်အသုံးပြုချင်တဲ့ အရောင်တွေကို ရွေးချယ်ပါ။ သေးငယ်တဲ့တန်ဖိုးတွေအတွက် ပိုဖျော့တဲ့အရောင်တွေ၊ ပိုကြီးတဲ့တန်ဖိုးတွေအတွက် ပိုနက်တဲ့အရောင်တွေကို ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးပြုပါတယ်။ Color dropdown menu ထဲမှာ သင်ကြိုက်တဲ့အရောင်တွေကို ရွေးပြီး OK ကို နှိပ်ပါ။
   • ဒီအဆင့်တွေကို ကျန်ရှိနေတဲ့ ကော်လံတွေအားလုံးအတွက် တစ်ခုချင်းစီ ပြန်လုပ်ပေးပါ။ ဒါဆိုရင် ရွေးချယ်ထားတဲ့ ကော်လံတွေဟာ သင်ရွေးထားတဲ့ အရောင်တွေနဲ့ ပြောင်းသွားပါလိမ့်မယ်။
3. နံပါတ်တွေကို ဖျောက်ထားပါ (နံပါတ်ဖျောက်နည်း):
   • နံပါတ်တွေကို လုံးဝဖျက်ပစ်လို့ မရပါဘူးနော်။ ဖျက်လိုက်ရင် အရောင်တွေပါ ပျောက်သွားပါလိမ့်မယ်။ နောက်ခံအရောင်နဲ့ လိုက်ဖက်အောင် အဖြူရောင်ပြောင်းတာမျိုးလည်း မရပါဘူး၊ အရောင်တွေထဲကနေ ပေါ်နေဦးမှာပါ။
   • ဒါကြောင့် ဒေတာရှိတဲ့ ကော်လံ ၇ ခုလုံးကို ရွေးချယ်ပြီး ညာဖက်ကလစ် (right-click) နှိပ်ပါ (ဒါမှမဟုတ် CTRL-1 ကိုနှိပ်ပါ)။
   • Format Cells ကို ရွေးချယ်ပါ။
   • Category မီနူးအောက်မှာရှိတဲ့ Custom option ကို ရွေးပါ။
   • Type box ထဲမှာ semicolons သုံးခု (;;;) ကို ရိုက်ထည့်ပါ။
   • OK ကိုနှိပ်ပါ။ ဒီနံပါတ် format က နံပါတ်တွေကို ဖျောက်ထားပေးမှာဖြစ်ပြီး၊ နံပါတ်တွေက ဆဲလ်တွေထဲမှာ ရှိနေဆဲဖြစ်လို့ ပြုပြင်လို့ရသလို၊ အရောင်တွေလည်း ကျန်ရှိနေပါလိမ့်မယ်။

ပိုမိုနားလည်လွယ်စေရန်အတွက် အကြံပြုချက်များ: သင့်ရဲ့ ဟိ(တ်)မပ်ကို ပိုမိုနားလည်လွယ်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေလည်း ရှိပါတယ်:

• မြို့အလိုက် category နံပါတ်တွေကို ပျမ်းမျှယူပြီး အကြီးဆုံးကနေ အသေးဆုံးကို စီစဥ်တာ (Sort)။
• မြို့အမည်အလိုက် စီစဥ်တာ။
• ဒါမှမဟုတ် ပြည်နယ်အလိုက် စီစဥ်တာမျိုးလည်း လုပ်နိုင်ပါတယ်။

အခြား ဟိ(တ်)မပ်များ နှင့် Visualization နည်းလမ်းများ: ဟိ(တ်)မပ်တွေဟာ ဒေတာ Visualization ရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ နည်းလမ်းတွေထဲက တစ်ခုပါ။ မြင့်မားတဲ့ ကြိမ်နှုန်းဒေတာတွေကို ပြသရာမှာ အထူးကောင်းမွန်ပါတယ်။ Bloomberg ရဲ့ “Mapping the Coolest Spots Inside the World’s Sweltering Cities” လိုမျိုး အပြန်အလှန်အသုံးပြုနိုင်တဲ့ (interactive) ဟိ(တ်)မပ်တွေလည်း ရှိပါတယ်။

ဒေတာ Visualization မှာ အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုကတော့ အရောင်ကို သတိထားပြီး ရွေးချယ်ဖို့ ပါပဲ။ အရောင်တွေက တန်ဖိုးတွေကို မြှင့်တင်ပြသတာ၊ ဒေတာအမှတ်တွေကို နှိုင်းယှဥ်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် ရုတ်တရက်ပြောင်းလဲမှုတွေကို ဖော်ပြတာတွေမှာ အရေးပါတဲ့အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပုံစံဆင်မထားတဲ့ Visual တွေ၊ ရှင်းလင်းမှုမရှိတာတွေနဲ့ အမှားအယွင်းမဖြစ်အောင် ဂရုစိုက်သင့်ပါတယ်။

ဒီအဆင့်တွေနဲ့ဆိုရင် သင် ဟိ(တ်)မပ်တစ်ခုကို Excel မှာ အောင်မြင်စွာ ဖန်တီးနိုင်မှာပါ!